Ετικέτες

, , ,

Alain Badiou. Σκίτσο του Πέτρου Ζερβού

Alain Badiou. Σκίτσο του Πέτρου Ζερβού

Alain Badiou

(απόσπασμα από το 1ο μέρος της συνέντευξης του Alain Badiou στους ποιητή Γιώργο Βέλτσο, τον ψυχαναλυτή-εκδότη του περιοδικού «αληthεια»Δημήτρι Βεργέτη & τον συγγραφέα Σάββα Μιχαήλ).

Το video εδώ. Το απόσπασμα είναι στο χρονικό σημείο μεταξύ 7:30′ – 16:32

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΑ ΖΕΙΣ
Κρίση του καπιταλισμού
Μια συζήτηση με τον φιλόσοφο Alain Badiou


Alain Badiou
Λοιπόν, το ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς», είναι πράγματι, υπό μια έννοια το μείζον φιλοσοφικό ερώτημα εν τέλει. Η φιλοσοφία δεν είναι μόνο γνώση, δεν είναι μόνο έννοιες. Η φιλοσοφία, απ’ τις απαρχές της, εξετάζει το ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς», δηλαδή τι είναι μια ζωή αντάξια του ονόματός της, εν τέλει σε τι διαφέρει μια ζωή που δεν ταυτίζεται με την επιβίωση, άλλη από την απλή διαιώνιση του ζωικού βασιλείου. Γι αυτό, το ερώτημα της ζωής υπήρξε εξ αρχής αλληλένδετο στη φιλοσοφία με το ερώτημα «γιατί να ζει κανείς», δηλαδή με το νόημα της ζωής ή το λόγο ύπαρξης, διότι ακριβώς από μόνη της η έννοια της ζωής δε δίνει, παραδόξως, απάντηση στο ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς». Δίνει μια απάντηση στοιχειώδη. Αν η ζωή είναι μόνο και μόνο η διαιώνισή της τότε είμαστε παθητικά υποκείμενα, τουτέστιν η ζωή μας διαπερνά, μας κινεί και μας καθοδηγεί, και άρα το «Τι σημαίνει να ζει κανείς» δεν είναι καν ερώτημα. Κατά συνέπεια, το «Τι σημαίνει να ζει κανείς» είναι η ίδια η φιλοσοφία. Και ακριβώς επειδή αναφερθήκατε σε μία κρίση, θα ήθελα να πω δυο λόγια πάνω σ’ αυτό, διότι εν τέλει αυτή η ιστορία σχετίζεται με το «Τι σημαίνει να ζει κανείς». Διότι μπορούμε να ορίσουμε εν τέλει τον καπιταλισμό ως μια ορισμένη φιλοσοφία ζωής. Η βασική θέση του καπιταλισμού είναι ότι ο άνθρωπος ζει μόνο για τα συμφέροντά του. Εντοπίζουμε σ’ αυτό το βασικό δεδομένο μιας θεώρησης του ανθρώπου. Η ανθρωπότητα είναι κατά βάθος ένα ζωϊκό σύνολο που όμως έχει ιδιαίτερα εκλεπτυσμένους τρόπους για να ικανοποιεί τα συμφέροντά του, όπως την παραγωή, το εμπόριο, την επικοινωνία. Εν κατακλείδι όμως, η ιδέα που έχει ο καπιταλισμός για τη ζωή, η ιδέα που χρειάζεται για να λειτουργήσει το σύστημα του είναι ότι ο άνθρωπος είναι ένα εγωιστικό ζώο, ένα ζώο προσκολλημένο, συναρθρωμένο με το σύστημα των συμφερόντων του.

Γιώργος Βέλτσος
Κάτι που αληθεύει βέβαια.

Alain Badiou
Προφανώς αγγίζει μια αλήθεια, ο άνθρωπος είναι ένα εγωιστικό ζώο και ζει για τα συμφέροντά του. Αν αυτό όμως απαντά στο ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς»; Εκεί είναι το θέμα. Αν σε τελική ανάλυση η ικανοποίηση των ατομικών συμφερόντων και των αναγκών του, απαντά σ’ αυτό το ερώτημα. Άρα αν η μονάδα ζωής είναι το άτομο, αν το άτομο ανάγεται αυστηρά στα συμφέροντά του ή για να προσεγγίζουμε το ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς» πρέπει κατ΄ αρχάς ν’ αναγνωρίσουμε αυτή τη διάσταση- και σ’ αυτό είμαι σύμφωνος μ’ εσάς- και εν συνεχεία να παραδεχτούμε ότι υπάρχει και κάτι άλλο.

Δημήτρις Βεργέτης
Ο καπιταλισμός επιχειρεί να καταστήσει συμβατό το νόημα της ζωής με τη λογική λειτουργίας του κεφαλαίου. Και συνεπώς αυτό που εμφανίζεται στον ορίζοντα της επιθυμίας είναι το κέρδος ως το μοναδικό ποθούμενο αντικείμενο. Άρα αυτή η συρρίκνωση της ζωής στα ζωτικά συμφέροντα είναι η συνθήκη λειτουργίας του ίδιου του κεφαλαίου. Το κεφάλαιο με αυτό τον τρόπο καταφέρνει να αντλήσει όφελος από τη συρρίκνωση της ζωής στα ζωτικά συμφέροντα όπου την εντάσσει.

Alain Badiou
Συνεπώς, ο καπιταλισμός είναι ένα είδος διανομής αντικειμένων που συγκροτεί την ανθρωπότητα ως εικόνα ατελεύτητης παιδικής ηλικίας. Το υποκείμενο που έχει προσαρμοστεί στον καπιταλιστικό σύμπαν μοιάζει με ένα αιώνιο παιδί, απερίσκεπτο αλλά και σκλαβωμένο, που κατά βάθος ζητά στους ανώνυμους γονείς του κεφαλαίου τα μέσα για να αποκτά διαρκώς καινούργια παιχνίδια. Αυτό το είδος της ανθρώπινης φτώχιας και παιδιάστικης επιθυμίας δείχνει μια ανθρωπότητα για την οποία η ζωή είναι κάτι το φτωχό. Ωστόσο, για την πλειοψηφία των ανθρώπων που στερούνται αντικειμένων, η ζωή είναι δύσκολη, υπό καταστολή, υπό διωγμό, αιματοβαμμένη. Εάν λοιπόν κοιτάξουμε τον κόσμο σήμερα υπό το πρίσμα του «Τι σημαίνει να ζει κανείς», δυο είναι οι προτάσεις: για τις μυριάδες αυτών που δεν έχουν τα μέσα για να ζήσουν, η ζωή είναι μια αδιάκοπη πάλη για την επιβίωση, και για τους άλλους που έχουν κάποια μέσα για να ζήσουν είναι η φτωχή, παιδιάστικη ζωή της κατανάλωσης παιχνιδιών κι αντικειμένων. Εγώ λοιπόν υποστηρίζω ότι η αληθινή ζωή είναι απούσα, όπως λέει ο ποιητής. Ο καπιταλισμός είναι επίσης η επιβολή μιας ιδιάζουσας χρονικότητας. Ένας χρόνος μιας κατ’ επίφασιν μετάλλαξης εις το διηνεκές, ενώ κατ’ ουσία ο χρόνος λιμνάζει, ένα είδος επιτόπιας κινητικότητας. Το μόνο που υπάρχει είναι το παρόν, αλλά πρόκειται για ένα ψευδο-παρόν, καθότι αυτό το παρόν ξοδεύεται αλόγιστα στην κυκλοφορία των αγαθών. Θεωρώ ότι η χρονικότητα του κεφαλαίου είναι η χρονικότητα της κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Πλην όμως η κυκλοφορία δεν παράγει ένα χρόνο ζωντανό. Γι αυτό λέω πάντα στους μαθητές μου να επιβραδύνουν! «Μη σας παρασύρει η καπιταλιστική βιασύνη που θέλει διαρκώς να σπεύδουμε και τα πάντα να είναι επείγοντα». Εννοώ στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει τίποτα. Άρα θα έλεγα ότι το ερώτημα «Τι σημαίνει να ζει κανείς» στον κόσμο που γνωρίζουμε, και που ευτυχώς είναι σε κρίση, έχει δύο όψεις: η μία είναι αυτή του πλεονάσματος, της ιδέας, του μέλλοντος, πολλά είναι τα ονόματα που μπορούμε να δώσουμε και η άλλη είναι αυτή του χρόνου. Δεν θεωρώ ότι μπορούμε να αναπτύξουμε μια αντίσταση, μια αναμονή της έλευσης μιας ζωής διαφορετικής χωρίς να οικοδομήσουμε ένα είδος χρονικού καταφυγίου, κάτι που θα μας επιτρέψει να αντισταθούμε στον καπιταλιστικό χρόνο. Διότι απ’ τη στιγμή που μας καταλαμβάνει αυτή η βιασύνη, η διάσταση του επείγοντος, το ότι θα έπρεπε να σταματήσουμε την κρίση αμέσως αύριο, τότε είμαστε δέσμιοι αυτού του παιδικού φόβου που εν τέλει κυριαρχεί παντού.

______________

Απόσπασμα σχολίου του Δ.Βεργέτη στην εκπομπή «Ανιχνεύσεις» με θέμα «Η επικαιρότητα του Αλαίν Μπαντιού» (5/7/2011)

Δημήτρις Βεργέτης

…για τον νεοφιλελευθερισμό η πολιτική είναι μια παρασιτική διαμεσολάβηση, δεν είναι ένας ρυθμιστκός μηχανισμός των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων, αλλά αντίθετα είναι μια απορρυθμιστική δύναμη αδράνειας, η οποία πρέπει να εξαλειφθεί. Ο Φορστ το έλεγε πολύ πρόσφατα σε μια συνέντευξή του : η πολιτική πρέπει να διαγραφεί από τον πολιτικό κόσμο, εάν ο κόσμος βρίσκεται σε κρίση αυτό οφείλεται στην υπαρξη της πολιτικής ως πολιτικής. Οι ίδιες δηλ. οι αγορές  κυοφορούν σύμφωνα με το δόγμα του  φιλελευθερισμού, τις βέλτιστες οικονομικές λύσεις. Άρα λοιπόν σημερα βρισκόμαστε μπροστά σ ενα φαινόμενο χαρακτηριστικό. Εξαφάνιση ακόμα και των πολιτικών κομμάτων της δεξιάς. Δεν υπάρχουν πλέον δεξιοί πολιτικοί, για τον απλούστατο λόγο ότι έχουν αντικατασταθεί από τους τεχνοκράτες και από τους ειδήμονες οι οποίοι αποφασίζουνε. Η περίπτωση της Τρόικας αποικονίζει με τον πλεον υποδειγματικό και αποκαλυπτικό τρόπο αυτό το φαινόμενο.

Η πολιτική στον δυτικό κόσμο εξαφανίζεται· εξαφανίζεται για όλους αυτούς τους λόγους που είπα, και για μια σειρά άλλων λόγων, και γι αυτό η αριστερά καλείται να επανεπινοήσει την πολιτική διάσταση πέρα από αυτή της την νεκροφιλική ώσμωση με τον ηρωισμό του παρελθόντος και τις ταριχευμένες μνήμες της.

Η απομαγνητοφώνηση έγινε από την CaRiNa
Πηγή: ∞Απειρ8

Η αρχική δημοσίευση του video έγινε από το Antifono.gr

__
Advertisements