Ετικέτες

, , ,


RSA Animate – Changing Education Paradigms

__
_

                        Sir Ken Robinson – Αλλάζοντας τα πρότυπα
Ολες οι χώρες του κόσμου σήμερα προχωρούν σε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Δύο είναι οι λόγοι: Ο πρώτος είναι οικονομικός. Ο κόσμος προσπαθεί να βρει πώς να εκπαιδεύσει τα παιδιά του ώστε ν’ αποκτήσουν θέση στις οικονομίες του 21ου αιώνα. Πώς γίνεται αυτό; Αν και δεν έχουμε ιδέα ποια θα είναι η κατάσταση της οικονομίας στο τέλος της άλλης εβδομάδας όπως απέδειξε η πρόσφατη αναταραχή. Πώς γίνεται αυτό; Ο δεύτερος λόγος όμως είναι πολιτισμικός. Όλες οι χώρες του κόσμου προσπαθούν να βρουν τον τρόπο να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας ώστε να έχουν αίσθηση της πολιτισμικής τους ταυτότητας ώστε να κληροδοτήσουμε τα πολιτισμικά γονίδια των κοινοτήτων μας. Πώς τετραγωνίζεις αυτόν τον κύκλο όταν μετέχεις στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης; Το πρόβλημα είναι ότι προσπαθούν ν’ αντιμετωπίσουν το μέλλον κάνοντας ό,τι έκαναν στο παρελθόν. Και στο μεταξύ αποξενώνουν εκατομμύρια παιδιά τα οποία δε βλέπουν το λόγο να πηγαίνουν σχολείο. Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο μας κρατούσαν εκεί με το επιχείρημα ότι εάν δουλέψεις σκληρά και τα καταφέρεις και πάρεις κι ένα πτυχίο, θα βρεις δουλειά. Τα παιδιά μας δεν το πιστεύουν αυτό κι εδώ που τα λέμε, καλά κάνουν. Είναι καλύτερο να έχεις ένα πτυχίο από το να μην έχεις καθόλου, αλλά αυτό δεν αποτελεί εγγύηση πια. Ιδίως εάν ο δρόμος για το πτυχίο βάζει στο περιθώριο τα περισσότερα από αυτά που θεωρείς ότι είναι σημαντικά για τον εαυτό σου. Μερικοί λένε ότι πρέπει να ανεβάσουμε τον πήχυ – φοβερή ιδέα. Πραγματικά. Θα έπρεπε. Γιατί άλλωστε να τον χαμηλώσουμε; Δεν έχω βρει κανένα επιχείρημα που να με πείθει να τον χαμηλώσουμε. Να τον ανεβάσουμε, βεβαίως θα έπρεπε να τον ανεβάσουμε. Το πρόβλημα είναι ότι το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα σχεδιάστηκε και στήθηκε για μια άλλη εποχή. Η σύλληψη της ιδέας έγινε κατά τη διανόηση του Διαφωτισμού και υπό τις οικονομικές συνθήκες της Βιομηχανικής Επανάστασης. Πριν τα μέσα του 19ου αιώνα δεν υπήρχαν συστήματα δημόσιας εκπαίδευσης. Πραγματικά, εάν είχες λεφτά, λάμβανες παιδεία από Ιησουίτες. Αλλά δημόσια εκπαίδευση χρηματοδοτούμενη από φόρους, υποχρεωτική για όλους και παρεχόμενη δωρεάν, ήταν μια επαναστατική ιδέα. Και πολλοί είχαν αντιρρήσεις. Είπαν ότι δεν είναι δυνατόν να ωφεληθούν από τη δημόσια εκπαίδευση πολλά παιδιά του δρόμου, τα παιδιά της εργατικής τάξης. Είναι ανίκανα να μάθουν να διαβάζουν και να γράφουν, οπότε γιατί να ξοδεύουμε χρόνο γι’ αυτό; Ετσι επηρεάστηκε απ’ όλες αυτές τις υποθέσεις σχετικά με την ικανότητα των κοινωνικών δομών. Κινητήρια δύναμη ήταν ένα οικονομικό μέλημα της εποχής, αλλά η διαδρομή μέσα από αυτήν, ήταν ένα διανοητικό μοντέλο του μυαλού, που αντικατόπτριζε κυρίως την άποψη του Διαφωτισμού για την ευφυία. Η πραγματική ευφυία συνίστατο στην ικανότητα για συγκεκριμένο τύπο επαγωγικής λογικής και η γνώση των Κλασσικών αρχικά, αυτό που καταλήξαμε να θεωρούμε ακαδημαϊκή ικανότητα. Κι αυτό βρίσκεται βαθιά στα γονίδια της δημόσιας εκπαίδευσης. Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων. Οι ακαδημαϊκοί και η μη. Εξυπνοι άνθρωποι και μη. Και το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί λαμπροί άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν είναι, διότι κρίθηκαν από τη συγκεκριμένη άποψη του μυαλού. Ετσι έχουμε δύο πυλώνες, οικονομικό και διανοούμενο. Και η άποψή μου είναι ότι αυτό το μοντέλο προκάλεσε χάος στη ζωή πολλών ανθρώπων. Και υπήρξε σπουδαίο για μερικούς – υπήρξαν άνθρωποι που ωφελήθηκαν εξαιρετικά από αυτό, αλλά οι περισσότεροι όχι. Αντίθετα, υπέμειναν το εξής. Είναι η σύγχρονη επιδημία και είναι τόσο άστοχη όσο και φανταστική. Είναι η μάστιγα της ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) Αυτός είναι ένας χάρτης της ΔΕΠΥ στην Αμερική σήμερα. Ή γνωματεύσεων για ΔΕΠΥ. Μη με παρεξηγήσετε, δε λέω ότι δεν υπάρχει διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. Δεν είμαι αρμόδιος να πω εάν υπάρχει ή όχι. Γνωρίζω ότι μία μεγάλη πλειοψηφία ψυχολόγων και παιδιάτρων πιστεύει ότι υπάρχει. Αλλά αποτελεί ακόμη θέμα συζήτησης. Αυτό που ξέρω στα σίγουρα είναι ότι δεν είναι επιδημία. Σ’ αυτά τα παιδιά χορηγείται φαρμακευτική αγωγή τόσο απλά σα να βγάζουμε τις αμυγδαλές μας. Ετσι, λίγο παιχνιδιάρικα, λίγο γιατί έγινε της μόδας. Τα παιδιά μας ζούνε στην περίοδο που έχει τα πιο έντονα ερεθίσματα στην ιστορία του κόσμου. Πολιορκούνται από πληροφορίες και η προσοχή τους μοιράζεται στα λειτουργικά, στους υπολογιστές, στα iPhones, στις διαφημίσεις από εκατοντάδες τηλεοπτικά κανάλια. Και τα τιμωρούμε επειδή αποσπάται η προσοχή τους. Από τι; Βαρετά πράγματα. Κυρίως στο σχολείο. Μου φαίνεται – και δεν είναι εντελώς τυχαίο – ότι η περίπτωση της ΔΕΠΥ εμφανίστηκε ταυτόχρονα με την αύξηση της στανταρντοποίησης των δοκιμασιών. Και σ’ αυτά τα παιδιά δίνουν Ritalin και Adderall κι ένα σωρό πράγματα. Συχνά πολύ επικίνδυνα φάρμακα για να τα κάνουν να συγκεντρωθούν και να ηρεμήσουν. Αλλά σύμφωνα μ’ αυτό, η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής αυξάνει όσο ταξιδεύουμε στα ανατολικά της χώρας. Ο κόσμος αρχίζει να χάνει το ενδιαφέρον του στην Οκλαχόμα. (γέλια) Στο Αρκανσω μετά βίας μπορούν να σκεφτούν σωστά. Και μέχρι να φτάσουμε στην Ουάσινγκτον, τό ‘χουν χάσει εντελώς. (γέλια) Και υπάρχουν διαφορετικοί λόγοι γι’ αυτό, πιστεύω. Είναι μία φανταστική επιδημία. Αν το σκεφτείς, οι Τέχνες – και δε λέω ότι είναι αποκλειστικά οι Τέχνες, πιστεύω ότι ισχύει και για τις Θετικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά. Μιλώ ειδικά για τις Τέχνες επειδή σήμερα αυτές είναι το θύμα αυτής της νοοτροπίας. Ειδικά αυτές. Ειδικά οι Τέχνες απευθύνουν την ιδέα της Αισθητικής εμπειρίας. Η αισθητική είναι μία εμπειρία στην οποία οι αισθήσεις σου λειτουργούν στο μάξιμουμ. Όταν είσαι παρών στην τρέχουσα στιγμή. Οταν εκδηλώνεις τον ενθουσιασμό αυτού που βιώνεις. Οταν είσαι εντελώς ζωντανός. Και αν-αισθητική είναι όταν παύουν να λειτουργούν όλες σου οι αισθήσεις και δεν αντιδράς σε όσα συμβαίνουν. Και πολλά από αυτά τα φάρμακα είναι αυτό. Περνάμε τα παιδιά μας από την εκπαίδευση αναισθητοποιώντας τα. Και νομίζω ότι θα έπρεπε να κάνουμε ακριβώς το αντίθετο. Δεν θα έπρεπε να τα κοιμίζουμε, θα έπρεπε να τα ξυπνάμε, να ξυπνάμε αυτό που έχουν μέσα τους. Αλλά το μοντέλο που έχουμε είναι το εξής: Είναι, πιστεύω, το ότι έχουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα προσαρμοσμένο στο συμφέρον της βιομηχανοποίησης και στην εικόνα της. Θα σας δώσω μερικά παραδείγματα. Τα σχολεία ακόμη και σήμερα σε μεγάλο βαθμό είναι οργανωμένα σε γραμμές παραγωγής. Σε κουδούνια που χτυπούν, ξεχωριστές εγκαταστάσεις, εξειδικευμένα σε διαφορετικά θέματα. Ακόμη εκπαιδεύουμε παιδιά σε παρτίδες. Ξέρετε, τα κατανέμουμε στο σύστημα σύμφωνα με ηλικιακές ομάδες. Γιατί το κάνουμε αυτό; Δηλαδή, γιατί υπάρχει αυτή η πεποίθηση ότι το πιο σημαντικό πράγμα που έχουν κοινό τα παιδιά είναι το πόσων χρόνων είναι; Ξέρετε, είναι σαν το πιο σημαντικό πράγμα γι’ αυτά να είναι η ημερομηνία παραγωγής τους. Λοιπόν ξέρω παιδιά που είναι πολύ καλύτερα από άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας σε διάφoρες ασκήσεις. Ή σε διαφορετικές ώρες της μέρας ή καλύτερα σε μικρές ομάδες απ’ ό,τι σε μεγάλες ή μερικές φορές θέλουν να είναι ολομόναχα. Εάν σ’ ενδιαφέρει ο τρόπος μάθησης δεν ξεκινάς μ’ αυτή τη νοοτροπία της γραμμής παραγωγής. Αφορά κυρίως τη συμμόρφωση. Ολο και περισσότερο όσο παρατηρείς την αύξηση των τυποποιημένων δοκιμασιών και των τυποποιημένων βιογραφικών και αφορά την τυποποίηση. Πιστεύω ότι πρέπει να κινηθούμε προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αυτό εννοω όταν λέω ότι πρέπει ν’ αλλάξουμε τα πρότυπα. Πρόσφατα έγινε μία μεγάλη μελέτη σχετικά με την αποκλίνουσα σκέψη. Δημοσιεύθηκε πριν κάνα δυο χρόνια. Η αποκλίνουσα σκέψη δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη δημιουργικότητα. Ορίζω τη δημιουργικότητα ως τη διαδικασία του να έχεις πρωτότυπες ιδέες που έχουν αξία. Η αποκλίνουσα σκέψη δεν είναι συνώνυμο αλλά είναι μία σημαντική ικανότητα για δημιουργικότητα. Είναι η ικανότητα να βλέπεις πολλές πιθανές απαντήσεις σε μία ερώτηση. Πολλούς πιθανούς τρόπους να ερμηνεύσεις μία ερώτηση. Να σκέπτεσαι πλαγίως, όπως το αποκάλεσε δημοσίως ο Edward de Bono. Να σκέφτεσαι όχι μόνο με γραμμικούς ή συγκλίνοντες τρόπους. Να βλέπεις περισσότερες απαντήσεις και όχι μία. Ετσι επινόησα ένα τεστ γι’ αυτό. Για παράδειγμα, μπορείς να ρωτήσεις κάποιους: Πόσες χρήσεις μπορείς να σκεφτείς για ένα συνδετήρα; Ακολουθεί συνηθισμένες ερωτήσεις. Οι περισσότεροι βρίσκουν 10 ή 15. Ανθρωποι που είναι καλοί σ’ αυτό, μπορεί να βρουν 200. Και το κάνουν λέγοντας: «θα μπορούσε ο συνδετήρας να είναι 70 μέτρα ψηλός και φτιαγμένος από αφρώδες λάστιχο;» Ξέρεις, λες και ντε και καλά ο συνδετήρας πρέπει να είναι όπως τον ξέρουμε. Το τεστ είναι αυτό: τις έδωσαν σε 1500 άτομα σ’ ένα βιβλίο που λέγεται το Τέρμα και Πέρα από αυτό. Και σύμφωνα με το πρωτόκολλο του τεστ, εάν η βαθμολογία σου είναι πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο θεωρείσαι ιδιοφυία της αποκλίνουσας σκέψης. Τώρα, η ερώτησή μου προς εσάς είναι: τι ποσοστό από τα 1500 που πήραν μέρος στο τεστ έπιασαν το επίπεδο της ιδιοφυίας της αποκλίνουσας σκέψης; Πρέπει να ξέρετε ένα ακόμη πράγμα: Ήταν παιδιά νηπιαγωγείου. Λοιπόν τι λέτε; Τι ποσοστό στο επίπεδο ιδιοφυίας; -80. 80 ε; 98%. Τώρα, το ζήτημα μ’ αυτό ήταν μία μελέτη σε βάθος χρόνου. Έτσι, επανεξέτασαν τα ίδια παιδιά πέντε χρόνια μετά, σε ηλικίες 8-10. Τι πιστεύετε; -50; Τα επανεξέτασαν 5 χρόνια μετά, σε ηλικίες 13-15. Μπορείτε να δείτε να δημιουργείται μία τάση. Τώρα, αυτό μας λέει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Επειδή θα μπορούσατε να φανταστείτε ότι πηγαίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Θα μπορούσατε; Ξεκινάτε με το να μην είστε πολύ καλοί αλλά βελτιώνεστε όσο μεγαλώνετε. Αυτό όμως δείχνει δύο πράγματα: πρώτον, ότι όλοι έχουμε αυτήν την ικανότητα και, δεύτερον, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτή χειροτερεύει. Πολλά συνέβησαν σ’ αυτά τα παιδιά καθώς μεγάλωναν, πολλά. Ένα από τα πιο σημαντικά όμως είμαι σίγουρος ότι είναι ότι, πλέον, έχουν εκπαιδευθεί. Πέρασαν 10 χρόνια στο σχολείο να τους λένε ότι υπάρχει μία απάντηση, είναι εκεί πίσω και μην κοιτάς. Και μην αντιγράφεις γιατί κλέβεις. Εξω από το σχολείο αυτό λέγεται συνεργασία, αλλά στα σχολεία… Δεν είναι επειδή έτσι το ήθελαν οι δάσκαλοι, είναι επειδή έτσι γίνεται. Είναι επειδή είναι στα γονίδια της εκπαίδευσης. Πρέπει να σκεφτούμε διαφορετικά σχετικά με τις ανθρώπινες ικανότητες. Πρέπει να ξεπεράσουμε αυτήν την ξεπερασμένη αντίληψη του ακαδημαϊκου – μη ακαδημαϊκού. Όπως και να το πεις, αφηρημένο, θεωρητικό, επαγγελματικό προσανατολισμό, ένα πράγμα είναι: Μύθος. Δεύτερον, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η σπουδαιότερη μάθηση γίνεται σε ομάδες. Ότι η συνεργασία είναι η πεμπτουσία της ανάπτυξης. Εάν εξατομικεύσουμε τους ανθρώπους και τους χωρίσουμε και τους κρίνουμε ξεχωριστά δημιουργούμε ένα είδος διαχωρισμού μεταξύ αυτών και του φυσικού τους περιβάλλοντος μάθησης. Και, τρίτον, αφορά σε μεγάλο βαθμό την κουλτούρα των θεσμών μας. Τις συνήθειες των θεσμών και το φυσικό περιβάλλον που καταλαμβάνουν.

πηγή : RSA Animate – Changing Education Paradigms

__
_

Advertisements