Ετικέτες

, , , , , ,

labyrinth-of-the-minotaur

Η Ιρλανδία, η χώρα-poster boy του νεοφιλελευθερισμού, βιώνει την έκρηξη του ιδιωτικού χρέους, βυθίζεται στο βάλτο της ανεργίας και «κυοφορεί» κινήματα ενάντια στη λιτότητα, έτοιμα για εκρηκτικό «ντεμπούτο»

Τον Νοέμβριο του 2010 η Ιρλανδία εντάχθηκε στο μηχανισμό στήριξης της Ε.Ε. και του ΔΝΤ. Ηταν η δεύτερη περιφερειακή οικονομία στην Ευρωζώνη, μετά την Ελλάδα, που αναγκάστηκε να ζητήσει βοήθεια λόγω του αποκλεισμού της από τις πιστωτικές αγορές. Μερικούς μήνες αργότερα θα ακολουθούσε η Πορτογαλία. Για την κρίση στην Ιρλανδία και τις επιπτώσεις της δημοσιονομικής εξυγίανσης και των μέτρων λιτότητας που επέβαλε το πακέτο «διάσωσης» της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, η «Κ.Ε.» συνομίλησε με τον Terrence McDonough, καθηγητή Οικονομικών στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Ιρλανδίας και αριστερό ακτιβιστή στις ΗΠΑ και την Ιρλανδία.

* Η Ιρλανδία, το poster boy του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού για πάνω από δύο δεκαετίες, χτυπήθηκε ιδιαίτερα σκληρά από την παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση του 2008. Ποια ήταν τα πραγματικά αίτια της κρίσης στην Ιρλανδία;

– Εχετε δίκιο ότι η Ιρλανδία ήταν το poster boy για το νεοφιλελευθερισμό, έτσι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ιρλανδία έχει πληγεί σοβαρά από την παγκόσμια κρίση, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στην κατάρρευση των βασικών θεσμών του παγκόσμιου νεοφιλελευθερισμού. Η Ιρλανδία επιδίωξε με το δικό της τρόπο την παγκοσμιοποίηση, τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και τη χρηματιστικοποίηση, και ο εργατικός πληθυσμός της αποδυναμώθηκε από την επίθεση του κεφαλαίου. Οι θεσμοί του νεοφιλελευθερισμού τροφοδότησαν αρχικά τη δυναμική του λεγόμενου Κέλτικου Τίγρη, αλλά τα έσοδα που δημιουργήθηκαν διοχετεύθηκαν τελικά μέσω των τραπεζών σε μια αρρύθμιστη και εκτός ελέγχου αγορά ακινήτων. Το ευρωπαϊκό τραπεζικό χρήμα έρρεε άφθονο, τροφοδοτώντας τη φούσκα. Η στρατηγική για την παγκοσμιοποίηση που ακολούθησε η Ιρλανδία οδήγησε στη διαμόρφωση ενός χαμηλού φορολογικού καθεστώτος, το οποίο εγκρίθηκε από το εργατικό κίνημα μέσω της συμμετοχής του σε μια διαδικασία «κοινωνικής εταιρικής σχέσης». Το κράτος, στη συνέχεια, εξαρτήθηκε για τα έσοδά του από τη φορολόγηση της φούσκας των περιουσιακών στοιχείων.

Η Ιρλανδία δεν βίωσε τη στασιμότητα των μισθών που βίωσαν άλλες χώρες, αλλά η ανισότητα αυξήθηκε σημαντικά και, σε συνδυασμό με τη φούσκα των ακινήτων, συνέβαλε στη μαζική αύξηση του ιδιωτικού χρέους. Η φούσκα των ακινήτων άρχισε να ξεφουσκώνει το 2007 και το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης οδήγησε σε μια σοβαρή και απότομη χρηματοοικονομική κατάρρευση. Η χρηματοοικονομική κρίση, σε συνδυασμό με το χαμηλό φορολογικό καθεστώς, βύθισε το κράτος σε μια δημοσιονομική κρίση. Οι δύο αυτές κρίσεις, μαζί με τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους, έχουν δημιουργήσει τώρα μια τεράστια κρίση ανεργίας. Η απόφαση της κυβέρνησης να αποπληρωθούν τα χρέη ενός τραπεζικού συστήματος που είχε καταρρεύσει κατέστρεψε την πιστοληπτική ικανότητα της Ιρλανδίας και την εξανάγκασε να ενταχθεί σε ένα πρόγραμμα σκληρής λιτότητας που επιβλήθηκε από την τρόικα. Αυτό, σε συνδυασμό με τη σφιχτή νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, έχει εντείνει και παρατείνει την κρίση και αποτρέπει οποιαδήποτε ενέργεια για να μειωθούν οι επιπτώσεις της.

Σώζοντας ομολογιούχους

* Οπως και στην περίπτωση της Ελλάδας, η Ε.Ε. και το ΔΝΤ παρείχαν ένα τεράστιο οικονομικό πακέτο «διάσωσης» προς την Ιρλανδία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υλοποιήσει ένα σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης με την περικοπή κοινωνικών προγραμμάτων και μισθών και την αύξηση των φόρων. Θα μπορούσε η Ιρλανδία να σώσει τις τράπεζές της χωρίς διεθνή χρηματοδοτική υποστήριξη;

– Η Ιρλανδία θα μπορούσε να δημιουργήσει μια καλή δημόσια τράπεζα και μια κακή ιδιωτική τράπεζα. Η Ιρλανδία θα έπρεπε να μεταφέρει τις καταθέσεις των χρεοκοπημένων τραπεζών σε μια νεοϊδρυθείσα δημόσια τράπεζα. Δεδομένου ότι οι καταθέσεις αποτελούν παθητικό για μια τράπεζα, η νέα δημόσια τράπεζα θα είχε το δικαίωμα στα αντίστοιχα στοιχεία ενεργητικού ποσού. Αυτά θα περιλάμβαναν τα κτήρια και τα γραφεία, τα ταμειακά διαθέσιμα, τα ομόλογα που οφείλονται στις τράπεζες από την κυβέρνηση, καθώς και τα καλύτερα εξυπηρετούμενα στοιχεία του ενεργητικού. Οι ιδιωτικές τράπεζες θα έμεναν με τα χειρότερα στοιχεία του ενεργητικού. Θα ανήκαν στους μετόχους τραπεζών και τους κατόχους ομολόγων. Αν οι ευρωπαϊκές αρχές ήθελαν να διασώσουν τους κατόχους ομολόγων, θα μπορούσαν τότε να το κάνουν ελεύθερα, αλλά με δικά τους έξοδα.

* Ποια είναι η επίδραση της σφικτής δημοσιονομικής πολιτικής στην ιρλανδική οικονομία και την κοινωνία;

– Επίσημα, επικρατεί μεγάλη αισιοδοξία ότι η ιρλανδική κοινωνία θα βγει άθικτη από αυτή την κρίση, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η επίδραση της σφικτής δημοσιονομικής πολιτικής ήταν μέχρι τώρα απολύτως καταστροφική. Η επίσημη ανεργία είναι περίπου 15% και, ενώ δεν αυξάνεται, δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι μείωσης. Ακόμη και οι επίσημες προβλέψεις θέλουν αυτό το ποσοστό ανεργίας να συνεχίζει να υφίσταται για πολλά ακόμη χρόνια. Και ο λόγος που δεν βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα οφείλεται στη μαζική μετανάστευση. Η μετανάστευση, κυρίως μεταξύ των νέων, βρίσκεται στα επίπεδα που επικρατούσαν την εποχή της Μεγάλης Ιρλανδικής Πείνας. Τα ποσοστά αυτοκτονίας αυξάνονται. Το δημόσιο χρέος κορυφώθηκε περίπου στο 120%, ακόμη και μετά το πείραμα της δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο είναι το δεύτερο μεγαλύτερο σε μέγεθος από αυτό της Ελλάδας. Ετσι, ενώ η προπαγάνδα λέει ότι η Ιρλανδία είναι ένα «success story», η επιτυχία περιορίζεται στην επίτευξη της μείωσης των στόχων του προϋπολογισμού, όχι στην προώθηση της οικονομικής ανάκαμψης.

Παθητικοί θεατές στην ανεργία

* Υπάρχει μαζική αντίδραση στην Ιρλανδία για τα μέτρα λιτότητας ή έχει παραλύσει ο πληθυσμός όπως στην περίπτωση της Ελλάδας;

– Επειδή υπήρξε λίγη μαχητική δράση στους δρόμους και σχεδόν καθόλου μαζικές απεργίες, οι Ιρλανδοί έχουν χαρακτηριστεί ως παθητικοί θεατές και «στωικοί». Ο θυμός βράζει κάτω από την επιφάνεια και κατά καιρούς ο κόσμος ξεσπά με σημαντικούς τρόπους. Το κόμμα που συνήθως κυβερνούσε διαλύθηκε συστηματικά στις τελευταίες εκλογές. Πάνω από το 50% των νοικοκυριών αρνήθηκε να καταβάλει ένα προσωρινό χαράτσι για τα ακίνητα. Σχεδόν το 40% του πληθυσμού ψήφισε κατά του πρόσφατου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού συμφώνου, παρά τη δημιουργία ενός σχεδόν αδιαπέραστου καθεστωτικού πολιτικού μετώπου υπέρ του. Πρόσφατα, η απειλή της λαϊκής οργής ανάγκασε την κυβέρνηση να κάνει μερική αναδιάρθρωση του χρέους. Αυτό φαίνεται να έγινε μονομερώς, παρά την αντίθετη στάση που πήρε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Δυστυχώς, προέκυψαν ελάχιστα οφέλη από αυτή τη διαδικασία, και το υπόλοιπο μέρος του χρέους έγινε πιο ασφαλές. Λίγες ημέρες αργότερα, δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν ενάντια στην αποπληρωμή του χρέους.

* Πού βρίσκεται η κοινή γνώμη όσον αφορά την παραμονή της Ιρλανδίας στη ζώνη του ευρώ;

– Η κοινή γνώμη είναι ακόμα υπέρ του ευρώ, αλλά η απογοήτευση με τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα αυξάνεται, ενώ βρίσκονται σε στάδιο διαμόρφωσης νέες πολιτικές πρωτοβουλίες. Τα κινήματα ενάντια στη λιτότητα δεν θα υποστηρίξουν αρχικά την αποχώρηση από το ευρώ, αλλά οποιαδήποτε αποτελεσματική προσέγγιση για την κρίση θα πρέπει σύντομα να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα και να ξεπεραστεί ο φόβος της εξόδου από το ευρώ.

πηγή: Enet.gr

An exit sign hangs on a fence surroundin

_

Advertisements